Diagram rybia ość - wykres przyczynowo skutkowy

Wstęp

Diagram rybia ość określany także jako wykres przyczynowo skutkowy lub diagram Ishikawy jest jednym z siedmiu podstawowych narzędzi doskonalenia jakości. W terminologii anglojęzycznej spotykamy określenia: Ishikawa diagram, Fish bone diagram, Cause and effect diagram

Do czego służy wykres przyczynowo skutkowy?

Wykres przyczynowo-skutkowy pozwala na identyfikację różnych możliwych przyczyn danego problemu (lub efektu) i przez to ułatwia znalezienie przyczyny źródłowej problemu (ang. "root-cause").

Wykres przyczynowo skutkowy może być stosowany jako jedna z metod identyfikacji przyczyny problemu podczas realizacji działań korygujących oraz podczas analiz FMEA procesu.

Historia

Wykres przyczynowo skutkowy został opracowany przez japońskiego inżyniera Kaoru Ishikawa (1915-1989) w latach 60-tych XX wieku i pierwszy raz zastosowany w stoczni firmy Kawasaki. Kaoru Ishikawa rozpowszechnił to narzędzie w Japonii w czasach, gdy przenosił na japoński grunt filozofię TQM oraz promował wymyślone przez siebie słynne koła jakości. W następnych latach wykres przyczynowo-skutowy został uznany za jeden z siedmiu podstawowych narzędzi doskonalenia jakości.

Jak zastosować wykres przyczynowo-skutkowy?

Ustal jaki problem będzie analizowany

W tym etapie ustalamy, jaki w zasadzie mamy problem do rozważenia. Należy upewnić się, że jest on dla nas zrozumiały. Należy zebrać maksimum informacji o problemie i okolicznościach jego wystąpienia. Warto odpowiedzieć sobie na następujące pytania:

• Kto zgłosił problem?
• Co to za problem?
• Gdzie problem wystąpił?
• Kiedy problem wystąpił?
• W jakich okolicznościach problem wystąpił?
• Jak duży jest to problem?

Jeżeli ma to zastosowanie, to należy przykładowe wady (problemy) zaprezentować podczas opracowania wykresu przyczynowo-skutowego (próbki wadliwych wyrobów, dokumentów itp.)

Wybierz odpowiedni format

Dobrze wykonany wykres przyczynowo-skutkowy często jest na tyle duży, że trudno go zmieścić na małej kartce A4. Dlatego na początku musimy zadbać o to aby nam nie brakło miejsca. Można wykorzystać:

• Dużą kartkę papieru. Najlepiej formatu A2 lub bristol / papier śniadaniowy.
• Dużą białą tablice.
• Odpowiednie oprogramowanie komputerowe, pozwalające na łatwe generowanie i edytowanie wykresu.

Wpisz sformułowanie problemu

Wpisujemy w prawym rogu problem do analizy (zostawiając dużo miejsca do wpisania przyczyn) i rysujemy poziomą linię od opisu problemu w lewo. To będzie "kręgosłup" naszej rybiej ości.

Określ poszczególne kategorie

Następnie nanosimy na wykres główne kategorie (główne ości). Kategorie różnią się w zależności od tego czy analizowany problem to wynik działania procesu produkcyjnego czy jest to usługa.
Typowe kategorie to: