Diagram rybia ość - wykres przyczynowo skutkowy

Wstęp

Diagram rybia ość określany także jako wykres przyczynowo skutkowy lub diagram Ishikawy jest jednym z siedmiu podstawowych narzędzi doskonalenia jakości. W terminologii anglojęzycznej spotykamy określenia: Ishikawa diagram, Fish bone diagram, Cause and effect diagram

Do czego służy wykres przyczynowo skutkowy?

Wykres przyczynowo-skutkowy pozwala na identyfikację różnych możliwych przyczyn danego problemu (lub efektu) i przez to ułatwia znalezienie przyczyny źródłowej problemu (ang. "root-cause").

Wykres przyczynowo skutkowy może być stosowany jako jedna z metod identyfikacji przyczyny problemu podczas realizacji działań korygujących (a także zapobiegawczych) oraz podczas analiz FMEA.

Historia

Wykres przyczynowo skutkowy został opracowany przez japońskiego inżyniera Kaoru Ishikawa (1915-1989) w latach 60-tych XX wieku i pierwszy raz zastosowany w stoczni firmy Kawasaki. Kaoru Ishikawa rozpowszechnił to narzędzie w Japonii w czasach, gdy przenosił na japoński grunt filozofię TQM oraz promował wymyślone przez siebie słynne koła jakości. W następnych latach wykres przyczynowo-skutowy został uznany za jeden z siedmiu podstawowych narzędzi doskonalenia jakości.

Jak zastosować wykres przyczynowo-skutkowy?

Ustal jaki problem będzie analizowany

W tym etapie ustalamy, jaki w zasadzie mamy problem do rozważenia. Należy upewnić się, że jest on dla nas zrozumiały. Należy zebrać maksimum informacji o problemie i okolicznościach jego wystąpienia. Warto odpowiedzieć sobie na następujące pytania:

• Kto zgłosił problem?
• Co to za problem?
• Gdzie problem wystąpił?
• Kiedy problem wystąpił?
• W jakich okolicznościach problem wystąpił?
• Jak duży jest to problem?

Jeżeli ma to zastosowanie, to należy przykładowe wady (problemy) zaprezentować podczas opracowania wykresu przyczynowo-skutowego (próbki wadliwych wyrobów, dokumentów itp.)

Wybierz odpowiedni format

Dobrze wykonany wykres przyczynowo-skutkowy często jest na tyle duży, że trudno go zmieścić na małej kartce A4. Dlatego na początku musimy zadbać o to aby nam nie brakło miejsca. Można wykorzystać:

• Dużą kartkę papieru. Najlepiej formatu A2 lub bristol / papier śniadaniowy.
• Dużą białą tablice.
• Odpowiednie oprogramowanie komputerowe, pozwalające na łatwe generowanie i edytowanie wykresu.

Wpisz sformułowanie problemu

Wpisujemy w prawym rogu problem do analizy (zostawiając dużo miejsca do wpisania przyczyn) i rysujemy poziomą linię od opisu problemu w lewo. To będzie "kręgosłup" naszej rybiej ości.

Określ poszczególne kategorie

Następnie nanosimy na wykres główne kategorie (główne ości). Kategorie różnią się w zależności od tego czy analizowany problem to wynik działania procesu produkcyjnego czy jest to usługa.
Typowe kategorie to:

W procesach usługowych czasami stosuje się także Pomiary i Środowisko, podobnie jak w procesach produkcyjnych.

Po wpisaniu kategorii łączymy je z "kręgosłupem" - i powstaje nam coś, co przypomina swoim wyglądem rybią ość.

Podane powyżej przykłady nie muszą być stosowane obligatoryjnie. Nie ma preferowanej ilości kategorii ani ich rodzajów. Można sobie samemu określić inne kategorie, bardziej odpowiadające analizowanemu problemowi.

Zidentyfikuj przyczyny i nanieś na wykres